Wstęp
Szkodliwe działanie prądu elektrycznego na organizm
Elektrolecznictwo
Rodzaje prądu
Prądy stosowane w elektrolecznictwie
Prąd stały
Wpływ prądu stałego na organizm
Galwanizacja
Jontoforeza
Kąpiele elektryczno-wodne
Prądy małej częstotliwości
Podział prądów małej częstotliwości
Elektrostymulacja
Impulsy prostokątne
Impulsy trójkątne
Prąd faradyczny
Prąd małej częstotliwości w leczeniu porażeń kurczowych
Przezskórna stymulacja elektryczna TENS
Prądy diadynamiczne DD (Prądy Bernarda)
Prądy średniej częstotliwości
Prądy interferencyjne (Prądy Nemeca)
Prądy stereointerferencyjne
Modulowane prądy średniej częstotliwości
Prądy wielkiej częstotliwości
Podsumowanie
Bibliografia
Spis treści
Strona główna

SZKODLIWE DZIAŁANIE PRĄDU ELEKTRYCZNEGO NA ORGANIZM

            Najbardziej rozpowszechnionym środkiem przenoszenia energii elektrycznej jest prąd przemienny o częstotliwości 50 Hz i napięciu 400/230 V. Z tego powodu większość wypadków elektrycznych, czyli porażeń i oparzeń ludzi, występuje przy styczności człowieka z urządzeniami elektroenergetycznymi prądu przemiennego, przy czym najczęstsze są rażenia na drodze ręka - ręka, ręka – noga.

             Działanie prądu na organizm ludzki może być pośrednie lub bezpośrednie. Działanie pośrednie powstaje bez przepływu prądu przez ciało człowieka i powoduje takie urazy jak:

Ø      groźne dla życia oparzenia ciała łukiem elektrycznym, a także metalizacja skóry spowodowana osadzaniem się roztopionych cząstek metalu,

Ø      uszkodzenia wzroku wskutek dużej jaskrawości łuku elektrycznego,

Ø      oparzenia ciała wskutek pożarów wywołanych zwarciem elektrycznym lub spowodowane dotknięciem do nagrzanych elementów,

Ø      uszkodzenia mechaniczne ciała w wyniku upadku z wysokości lub upuszczenia trzymanego przedmiotu.

 Działaniem bezpośrednim nazywamy porażenie elektryczne wskutek przepływu prądu elektrycznego przez ciało ludzkie. Zjawisko porażenia ma miejsce wówczas, gdy występuje droga dla prądu rażeniowego i istnieje źródło napięcia wymuszającego przepływ takiego prądu. W praktyce dochodzi do tego, gdy człowiek styka się jednocześnie z dwoma punktami znajdującymi się pod różnymi potencjałami zamykając w ten sposób obwód elektryczny. Poprzez oddziaływanie na układ nerwowy oraz w wyniku elektrolizy krwi i płynów fizjologicznych porażenie elektryczne może wywołać wiele zmian fizycznych, chemicznych i biologicznych w organizmie, a nawet śmierć człowieka. Porażenie elektryczne może objawiać się:

Ø      zaburzeniami wzroku, słuchu i zmysłu równowagi

Ø      odczuwaniem bólu przy przepływie prądu, kurczami mięśni (skurcz mięśni dłoni może uniemożliwić samouwolnienie się porażonego)

Ø      migotaniem komór sercowych (fibrylacja) - bardzo groźnym dla życia człowieka, gdyż zazwyczaj prowadzi ono do zejścia śmiertelnego

Ø      utratą przytomności

Ø      zatrzymaniem oddechu, zaburzeniami krążenia krwi

Ø      oparzeniami skóry i wewnętrznych części ciała, do zwęglenia włącznie. 

Bezpośrednio po rażeniu prądem, tzn. po przerwaniu przepływu prądu, może wystąpić wstrząs elektryczny, objawiający się drżeniem ciała lub kończyn, bladością, przerażeniem, nadmiernym wydzielaniem potu, stanem apatii lub euforii. Może również wystąpić obrzęk mózgu i utrata przytomności, połączona z zatrzymaniem krążenia krwi i brakiem oddechu. Skutki te mogą się ujawnić także po pewnym czasie - od kilku minut do kilku miesięcy. 

Skutki rażenia prądem elektrycznym zależą od:

Ø      rodzaju prądu, a więc czy jest to rażenie: prądem przemiennym o małej częstotliwości (15 -100Hz), prądem przemiennym o dużej częstotliwości, krótkotrwałymi, jednokierunkowymi impulsami prądowymi, prądem stałym,

Ø      wartości napięcia i natężenia prądu rażenia,

Ø      czasu przepływu prądu rażenia,

Ø      drogi przepływu prądu przez ciało człowieka,

Ø      temperatury i wilgotności skóry,

Ø      powierzchni styku z przewodnikiem,

Ø      siły docisku przewodnika do naskórka,

Ø      stanu psychofizycznego porażonego.

Działanie termiczne prądu

            Przepływający przez ciało człowieka prąd rażeniowy powoduje wydzielanie się w tkankach organizmu energii cieplnej, gdyż mają one określoną rezystancję (impedancję). Ilość wydzielonej energii cieplnej zależy od wartości natężenia prądu, rezystancji tkanek oraz od czasu przepływu prądu przez ciało lub jego część. W zależności od pojemności cieplnej tkanki (ciepła właściwego) na skutek wydzielonej energii cieplnej następuje wzrost temperatury. Gdy nie przekracza 5 K, nie występują zmiany patologiczne, jeżeli jednak temperatura wzrasta o 10 i więcej K, tkanki ulegają zniszczeniu wskutek martwicy. Nazywa się to oparzeniem elektrycznym. Najbardziej niebezpieczne dla zdrowia i życia człowieka są tzw. rażenia skojarzone, kiedy przez ciało człowieka przepływa prąd łuku elektrycznego.

Łuk elektryczny albo wyładowanie łukowe może powodować urazy:

Ø      uszkodzenia ciała odłamkami zniszczonych urządzeń elektrycznych lub podczas upadku, wskutek działania fali uderzeniowej

Ø      oparzenia ciała, których rozległość i głębokość są zależne od gęstości energii cieplnej łuku oraz uszkodzenia siatkówki oka, z powodu wzrostu temperatury płynu soczewkowego, jako wynik oddziaływania termicznego

Ø      metalizację nieosłoniętych części ciała oraz uszkodzenia rogówki oka, wywołane roztopionymi, gorącym cząstkami metali i materiałów izolacyjnych, unoszonymi gorącym strumieniem gazów, jako wynik oddziaływania termiczno-mechanicznego

Ø      uszkodzenia rogówki oka na skutek promieniowania nadfioletowego

Ø      ogrzanie płynu soczewkowego oka na skutek promieniowania podczerwonego

Ø      rozległe oparzenia, a nawet spalenia kończyn i innych części ciała ludzkiego, często kończące się śmiercią na skutek rażenia skojarzonego (prąd łuku elektrycznego przepływa przez ciało ludzkie). Rażenia skojarzone zdarzają się w stacjach elektroenergetycznych wysokiego napięcia, gdy człowiek zbliży się do urządzenia elektroenergetycznego na odległość, przy której możliwe jest przebicie warstwy izolacyjnej powietrza. Wtedy następuje wyładowanie iskrowe, które inicjuje wystąpienie łuku elektrycznego pomiędzy tym urządzeniem i najbliższą od urządzenia częścią ciała ludzkiego.

 

Rys. 1. Łuk elektryczny

Poprzednia strona Następna strona